Kinderpsychotherapie en Speltherapie

Wat is psychotherapie voor kinderen of speltherapie?

Speltherapie is een vorm van psychotherapie die aansluit bij de beleving van het kind. Spel is voor kinderen een natuurlijke manier van communiceren en vaak een gemakkelijker manier om iets te laten merken dan praten. Speltherapie op het EPI en PIT kan worden gegeven door een kinder- en jeugdpsycholoog/ speltherapeut/ integratieve kindertherapeut, maar altijd onder supervisie van een BIG geregistreerde psycholoog. Het is een wetenschappelijk gefundeerde behandelmethode en geen alternatieve behandeling.

Wanneer ingrijpende gebeurtenissen of psychische problemen de ontwikkeling van het kind belemmeren en ouders of verzorgers er met het kind zelf niet meer uit komen, kan speltherapie een oplossing bieden door deze gestagneerde ontwikkeling weer op gang te brengen. Het spel geeft het kind gelegenheid om te ontspannen, gedachten, gevoelens en wensen te uiten, ervaringen te verwerken en te experimenteren met allerlei vormen van gedrag. De speltherapeut biedt het kind de mogelijkheid tot het beleven van nieuwe ervaringen en helpt het kind om emotioneel en cognitief nieuwe inzichten te verwerven.

Voor wie is speltherapie?

Speltherapie is geschikt voor kinderen vanaf drie jaar. Ook voor jongeren of volwassenen kan speltherapie (of creatieve therapie) goede mogelijkheden bieden. Bijvoorbeeld voor mensen die moeilijk over hun problemen kunnen praten. Of juist voor mensen die veel over hun problemen denken en praten, maar ‘vergeten’ zijn wat ze voelen, of wat ze eigenlijk het liefst zouden willen.

Er zijn grofweg drie probleemgebieden te onderscheiden:

Traumatische ervaringen, zoals:

  • verandering van de thuissituatie of gezinssamenstelling,
  • verlies van belangrijke personen,
  • mishandeling of daarvan getuige zijn,
  • fysieke, affectieve en geestelijke verwaarlozing,
  • ziekte, een handicap of psychiatrische problematiek van het kind zelf of gezinsleden,
  • nare gebeurtenissen zoals een ongeluk, pesten, oorlog.

Emotionele problemen, zoals:

  • Problemen met het uiten van gevoelens als angst, boosheid, verdriet,
  • te weinig zelfvertrouwen,
  • een negatief zelfbeeld,
  • hechtingsproblemen.

Sociale problemen, zoals:

  • Moeilijkheden in de omgang met leeftijdgenoten (niet kunnen samenspelen, pesten, teruggetrokken gedrag),
  • Moeilijkheden in de omgang met volwassenen (gedragsproblemen, slecht luisteren)

De spelkamer:

De therapie vindt plaats in de spelkamer. Die is zo ingericht dat het kind zoveel mogelijk vrijheid heeft om met allerlei speelgoed en expressiemateriaal te spelen: verkleedspullen, gezelschapsspellen, een zand- en watertafel, poppen, dieren, voertuigen, teken- en knutselmateriaal, bouwmaterialen, etc.

Hoe gaat de therapeut te werk?

De speltherapeut heeft alle aandacht voor het kind en bouwt met hem of haar een vertrouwensrelatie op. Dat duurt soms een paar weken.
De therapeut volgt het kind in zijn of haar spel, brengt onder woorden wat er gebeurt in het spel en kan meespelen. De speltherapeut sluit aan bij de initiatieven van het kind, leert de speeltaal van het kind begrijpen en biedt ondersteuning bij het uiten en verwerken van problemen.

Verloop van de therapie:

Wanneer vanuit de intake of na onderzoek duidelijk is dat speltherapie geschikt is voor het kind, maken de speltherapeut en het kind (en/ of diens ouders/ verzorgers) afspraken voor de observatie periode.

De observatieperiode wordt afgesloten met een oudergesprek waarin de bevindingen van de speltherapeut vanuit de observatie en de bevindingen van ouders besproken worden. In dit gesprek worden de doelen en de werkwijze bepaald en dit wordt vastgelegd in een behandelplan.
Tevens wordt de frequentie van de komende spelsessies besproken en wat de therapeut van de ouders verwacht en andersom.

Om dit op elkaar af te blijven stemmen, zullen er naast individuele spelsessies met het kind oudergesprekken plaatsvinden. Het doel van de oudergesprekken is samen te kijken naar de ontwikkeling van het kind en wat de ouders kunnen doen om deze ontwikkeling te ondersteunen.

De therapie wordt afgebouwd als het kind en de ouders zonder therapeutische hulp verder kunnen of als andere hulp nodig is. Het afsluiten van de therapie gaat in onderling overleg. De speltherapeut maakt een eindverslag.

Verder van belang:

  • Tijdens de behandeling kunnen heftige gevoelens ontstaan of kan gedrag tijdelijk verergeren of veranderen. Als u als ouders/ verzorgers niet meer weet hoe hier mee om te gaan, kunt u bij de therapeut/ hoofdbehandelaar terecht.
  • Om te kunnen experimenteren met spel en gedrag en om vrij te kunnen praten moet de cliënt zich veilig voelen in de spelkamer. Vertrouwelijkheid is zeer belangrijk.
  • Het is belangrijk dat ouders/ verzorgers relevante informatie aan de therapeut verschaffen. In overleg met de ouders/ verzorgers vindt contact plaats met school, naschoolse opvang en eventuele andere hulpverleners van het kind.
  • Speltherapeuten van de EPI-groep (het Eindhovens Psychologisch Instituut en het Psychologisch Instituut Tilburg) houden zich naast de behandelafspraken aan de beroepscode van het NIP en die van hun specifieke beroepsgroep.